|
Στις
βοριοδυτικές παρυφές του χωριού Άρσος, σε μια σχετικά
απότομη πλαγιά βρίσκεται μια στενή κοιλάδα με ρυάκι
στο οποίο ρέει άφθονο νερό καθ΄όλη τη διάρκεια του χρόνου,
και αποτελεί παραπόταμο του Διαρίζου.
Σε παλαιότερες εποχές όταν το χωριό ασφυκτιούσε
από ζωή (μέχρι και την δεκαετία του 1960) το ποτάμι
αυτό πότιζε τα μικρά περιβόλια των κατοίκων του χωριού.
Κατά μήκος του ποταμού δεκάδες κοφινάδες έφτιαχναν ¨κόλυμπους¨
για τα ¨λιάθκια¨ που τα χρησιμοποιούσαν στη κατασκευή
κοφινιών. Με την εγκατάλειψη λίγα μόνον περιβόλια διατηρούνται
και η άγρια βλάστηση (κυρίως βάτοι) κάλυψε την κοίτη
του.
Σε όλο το μήκος της κοιλάδας υπάρχει
πλούσια χλωρίδα όπως, πλατάνια, καβάτζια (λεύκες), καρυδιές,
ιτιές (συνολικά 41 είδη). Από πλευράς πανίδας έχουν
διασωθεί κάβουρες του γλυκού νερού, βάτραχοι, αλεπούδες
κλπ, ενδημικά και αποδημητικά πουλιά καθώς και σπάνια
είδη πεταλούδων και εντόμων.
Κατά μήκος του ποταμού και σε απόσταση
800 περίπου μέτρων είναι κτισμένες έξη μεσαιωνικές βρύσες.
Οι βρύσες αυτές έπαιξαν πολύ σημαντικό ρόλο για τους
κατοίκους του χωριού σε εποχές που δεν υπήρχε πόσιμο
νερό στα σπίτια.
Ήταν πηγή ζωής τόσο για υδρευτικούς όσο
και για αρδευτικούς σκοπούς. Ακόμη και σε εποχές μεγάλης
ανομβρίας έτρεχαν άφθονο νερό. Αναφορές για τις μεγάλες
ανομβρίες του 19ου αιώνα μιλούν για βοσκούς που έφερνα
τα κοπάδια τους στη περιοχή από πολύ μακρινά χωριά για
να τα διασώσουν από τη λειψυδρία.
Το Κοινοτικό Συμβούλιο Άρσους και ο Σύνδεσμος
Ανάπτυξης και το Κοινοτικό Συμβούλιο Άρσους με την βοήθεια
του Κυπριακού Οργανισμού Τουρισμού και του Τμήματος
Δασών, προχώρησαν στο καθαρισμό της κοίτης του ποταμού
και την κατασκευή του μονοπατιού, που συνδέει τις έξη
βρύσες. Επίσης προχώρησαν στην ανάδειξη και ανάπλαση
των χώρων της βρύσης ¨Οσσά Αρκάτζη¨, της ¨Πάνω Βρύσης¨
και Πουλλίν.
Υπάρχει προοπτική επέκτασης του μονοπατιού
μέχρι και το Ξυλογέφυρο της Τρόζενας σε απόσταση 2 χιλιομέτρων.
Είναι ένας μοναδικός βιότοπος τόσο από πλευράς φυσικής
ομορφιάς (φαράγγια, καταρράκτες, πηγές) όσο και από
πλευράς πανίδας και χλωρίδας.
Οι έξη βρύσες είναι:
ΒΡΥΣΗ "ΑΘΚΙΕΣ"
Πήρε το όνομα της από τις αθκιές (ιτιές) που είναι φυτεμένες
τριγύρω. Βρίσκεται στην αρχή του μονοπατιού στο κύριο
δρόμο Άρσους - Αγίου Νικολάου. Δίπλα από τη βρύση βρίσκεται
πέτρινο γεφύρι το οποίο πρέπει να διασωθεί από την διαπλάτυνση
του κύριου δρόμου. Προγραμματίζεται στο μέλλον ανάπλαση
του χώρου. Η βρύση αυτή ήταν σταθμός για του περαστικούς,
τους αγωγιάτες, αμαξάρηδες, βοσκούς κλπ.
ΒΡΥΣΗ ¨ΟΣΣ ΑΡΚΑΤΖΗΝ¨.
Είναι Μεσαιωνική και παλαιότερα πότιζε τα περιβόλια
της περιοχής. Πιο πάνω από τη βρύση βρίσκεται το βυζαντινό
Μοναστήρι της Παναγίας της Καθολικής. Μια από τις δύο
πηγές είναι το ¨Αγίασμα¨ της Παναγίας. Όταν οι γάμοι
ήταν σύνηθες φαινόμενο στο χωριό με συνοδεία βιολιού
και λαγούτου έπλεναν το σιτάρι και στη συνέχεια το άλεθαν
στον παρακείμενο πέτρινο μύλο, για να παρασκευάσουν
το ρέσι.
ΠΑΝΩ ΒΡΥΣΗ.
Κτίσμα εξαιρετικής Μεσαιωνικής αρχιτεκτονικής με βότα.
Συνδέεται με το χωριό με ωραίο λιθόστρωτο μονοπάτι και
με ξύλινη σκάλα οδηγεί στο Μονοπάτι της φύσης.
Εδώ έπλεναν με ¨καθαροστάχτιν¨ τα ρούχα οι γυναίκες
του χωριού μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1950. Επίσης
έπαιρναν πόσιμο νερό.
ΚΩΣΤΑΙΝΑ.
Βρύση Μεσαιωνική παρόμοια με την προηγούμενη που δυστυχώς
χαλάστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1970 για να γίνει
δεξαμενή νερού. Σήμερα υπάρχουν μόνο τα θεμέλια της.
Χρησίμευε για πλύσιμο των ρούχων. Έχει άφθονο παγωμένο
νερό. Στόχος μας είναι η αναστήλωση της.
ΚΟΥΠΑΣ.
Μικρή πηγή με βούρνες. Δίπλα από τον βράχο που βρίσκεται
υπάρχουν σταλακτίτες. Χρησίμευε κυρίως για πότισμα των
ζώων.
ΤΟ ΠΟΥΛΛΙΝ.
Αρχαία βρύση με δύο καμάρες και άφθονο παγωμένο νερό.
Ηλικιωμένοι κάτοικοι του χωριού θυμούνται το οικόσημο
που είχε αετό με κλειστά φτερά. (οικόσημο Πτολεμαίων
- Αρσινόης) το οποίο σήμερα δεν υπάρχει.
Όλες οι βρύσες συνδέονται με το χωριό με ξεχωριστό δρόμο.
|